Trądzik Hormonalny

Trądzik hormonalny to złożona patologia łącząca steroidogenezę, produkcję sebum, bakterie i zapalenie:

Kaskada androgenowa w skórze: Skóra jest aktywnym organem steroidogenezy. Kluczowa kaskada: DHEA-S → DHEA → androstendion → testosteron → DHT. Enzymy: steroidowa sulfataza (DHEA-S→DHEA), 3β-HSD (DHEA→androstendion), 17β-HSD — enzym "bramkowy" regulujący środowisko hormonalne gruczołu łojowego (androstendion→testosteron), 5α-reduktaza typ 1 — kluczowy enzym konwertujący testosteron do DHT, który jest 5-10× silniejszym agonistą receptora androgenowego (AR) niż testosteron.

Cztery procesy patogenetyczne: 1) Nadmierna produkcja sebum — androgeny (testosteron, DHT) stymulują lipogenezę w sebocytach przez AR; 2) Hiperkeratoza mieszkowa — zaburzenie keratynizacji ujścia mieszka włosowego → mikrozaskórniki; 3) Kolonizacja Cutibacterium acnes — lipazy bakteryjne rozkładają triglicerydy sebum na wolne kwasy tłuszczowe, aktywując wrodzoną odpowiedź immunologiczną; 4) Kaskada zapalna — IL-1α, IL-6, IL-8, TNF-α.

CRH i oś stresowa: CRH (kortykoliberyna) wydzielany przez podwzgórze celuje bezpośrednio w gruczoły łojowe, indukując lipogenezę przez zwiększenie biodostępności androgenów i stymulację konwersji DHEA do testosteronu. Hormon wzrostu (GH) aktywuje różnicowanie sebocytów i stymuluje konwersję testosteronu do DHT przez 5α-reduktazę.

Cykl menstruacyjny a trądzik: Faza folikularna (dni 1-14): wzrost estrogenu → czystsza skóra (estrogen zwiększa SHBG, wiążąc wolny testosteron). Owulacja (~dzień 14): szczyt androgenów → wzrost sebum. Faza lutealna (dni 15-28): wzrost progesteronu → nasilenie produkcji sebum. Późna faza lutealna (dni 22-28): spadek estrogenu i progesteronu, relatywna dominacja androgenów → szczyt trądziku. Ogólny wskaźnik zaostrzenia przedmenstruacyjnego: 44%, a 63% kobiet doświadcza wzrostu zmian zapalnych w tej fazie.

Paradoks progesteronu: Progesteron jest kompetytywnym inhibitorem 5α-reduktazy — teoretycznie powinien ZMNIEJSZAĆ produkcję sebum. Mimo to sebum wzrasta w fazie lutealnej. Prawdopodobnie androgeny (nie progesteron) są głównym driverem sebum w tej fazie — sprzeczność nierozwiązana.

PCOS — najczęstsza endokrynopatia: Zespół policystycznych jajników: hiperandrogenizm (podwyższone DHEA-S, testosteron, wolny testosteron), insulinooporność (hiperinsulinemia zwiększa androgeny jajnikowe i zmniejsza SHBG). Nawet 40% pacjentek z PCOS prezentuje trądzik jako jeden z pierwszych objawów.

Normalny poziom androgenów ≠ brak trądziku hormonalnego: 45% kobiet z trądzikiem hormonalnym (Arora 2011) miało prawidłowe stężenia androgenów. Wyjaśnienia: zwiększona ekspresja AR w skórze, zwiększona aktywność 5α-reduktazy, lokalna konwersja androgenów, polimorfizmy genów enzymów steroidogenezy.